×

Προειδοποίηση

JUser: :_load: Αδυναμία φόρτωσης χρήστη με Α/Α (ID): 633

TEACCH

TEACCH (4)

Κυριακή, 27 Ιανουαρίου 2013 00:00

Κανόνες της τάξης

Written by
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Δευτέρα, 31 Δεκεμβρίου 2012 13:44

Εκπαίδευση στην τουαλέτα

Written by

Πρόγραμμα τουαλέτας

βασισμένο στις αρχές της δομημένης διδασκαλίας TEACCH

Πηγή: http://www.teacch.com/toilet.html      
Μετάφραση: Καραμπατζιάκης Κυριάκος, Εργοθεραπευτής

Εδώ θα βρείτε ένα πολύ καλά οργανωμένο και δομημένο πρόγραμμα για να μάθετε στο παιδί σας την τουαλέτα. Μπορείτε να διαβάσετε το πρωτότυπο στα αγγλικά πατώντας το link στη σελίδα του TEACCH, ή μπορείτε να διαβάσετε το ελληνικό κείμενο. Αν έχετε κάποια απορία και θέλετε να το βάλετε το πρόγραμμα σε εφαρμογή, μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μου. Από την εμπειρία μου, έχει πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας, ενώ τις ελάχιστες φορές που  η εκπαίδευση αυτή δεν πέτυχε. ήταν όταν το παιδί δεν ήταν έτοιμο σωματικά ή όταν έγινε κακή εφαρμογή του προγράμματος. Ευχαριστώ την διεύθυνση του ΤEACCH για την άδεια που μου έδωσε για να αναρτήσω αυτό το κείμενο στα Ελληνικά.
 
Πολλά παιδιά με αυτισμό είναι δύσκολο να εκπαιδευτούν στην τουαλέτα. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί έχουν δοκιμάσει διάφορους τρόπους για να διδάξουν τα παιδιά να χρησιμοποιήσουν την τουαλέτα ανεξάρτητα. Δεν ανταποκρίνονται όλα τα παιδιά το ίδιο στις εκπαιδευτικές μεθόδους. Μία μέθοδος που είναι ωφέλιμη για ένα παιδί μπορεί να μην είναι βοηθητική σε μια άλλη περίπτωση. Αυτό το άρθρο είναι συνδυασμός προτάσεων από αρκετούς έμπειρους εκπαιδευτικούς και συμβούλους γύρω από το πρόγραμμα τουαλέτας.

Στη σκέψη της δημιουργίας ενός προγράμματος που θα βοηθήσει το παιδί να μάθει να πηγαίνει στην τουαλέτα ανεξάρτητο, το πρώτο πράγμα που το TEACCH προτείνει είναι να προσπαθήσουμε να δούμε το πρόβλημα από τη θέση του παιδιού με αυτισμό. ?λλη μια πρόταση του TEACCH είναι να στηριχθεί ένα τέτοιο πρόγραμμα σε πολλά στοιχεία οπτικής καθοδήγησης που θα βοηθήσουν το παιδί να κατανοήσει τι ακριβώς απαιτείται να κάνει. Θα πρέπει να επιλέξουμε ποια από τα στοιχεία της Δομημένης Εκπαίδευσης μπορούν να ενσωματωθούν για να εγκαθιδρυθούν επιθυμητές συμπεριφορές, να κατηγοριοποιήσουν τις απαιτήσεις και να μειώσουν καταστάσεις που προκαλούν σύγχυση.

Ακόμη και σε παιδιά με τυπική ανάπτυξη η εκμάθηση τουαλέτας είναι συχνά μια δεξιότητα που κατακτάται δύσκολα. Ενώ το παιδί μπορεί να έχει καλό έλεγχο του σώματός του, υπάρχουν και κάποιοι άλλοι παράγοντες ... κοινωνικοί παράγοντες... που καθορίζουν πόσο εύκολα κατακτώνται οι δεξιότητες τουαλέτας. Τα μικρά παιδιά δεν αισθάνονται την εσωτερική επιθυμία να μάθουν την τουαλέτα. Μαθαίνουν αυτή τη δεξιότητα περισσότερο για να ευχαριστήσουν τους γονείς τους και να κερδίσουν τον κοινωνικό ρόλο του «μεγάλου παιδιού». Αυτό το κοινωνικό κίνητρο είναι ένας κρίσιμος παράγοντας για τον καθορισμό της «ετοιμότητας» του παιδιού για την εκπαίδευση στην τουαλέτα.

Πώς όμως τα χαρακτηριστικά του αυτισμού μπορούν να επιτείνουν τη δυσκολία του παιδιού στην   
εκμάθηση της τουαλέτας;
  1. Η δυσκολία του παιδιού να κατανοήσει και να πάρει ευχαρίστηση από τις κοινωνικές σχέσεις σίγουρα θα επηρεάσει αυτή τη διαδικασία. Ενώ άλλα παιδιά 2 ή 3 ετών θα ήταν περήφανα ότι είναι πλέον «μεγάλα παιδιά» και θα ήταν χαρούμενα αν ευχαριστούσαν τους γονείς τους, αυτό το κίνητρο είναι σπάνιο για ένα παιδί με αυτισμό.
  2. Δεδομένων των χαρακτηριστικών δυσκολιών στην κατανόηση του λόγου και στη μίμηση προτύπων, ένα παιδί με αυτισμό μπορεί να μην κατανοεί τι απαιτούμε από αυτό να κάνει όταν είναι στην τουαλέτα.
  3. Ένα παιδί με αυτισμό συνήθως έχει σημαντική δυσκολία στην οργάνωση και διαδοχή των πληροφοριών και στο να ακολουθεί τις σχετικές οδηγίες με σταθερότητα. Επομένως είναι πολύ μεγάλη πρόκληση να ακολουθήσει όλα τα απαραίτητα βήματα στην τουαλέτα και να παραμείνει συγκεντρωμένο σε όλη τη διαδικασία.
  4. Επιπλέον, η δυσκολία του παιδιού να δεχτεί αλλαγές στη ρουτίνα του επίσης κάνει πιο δύσκολη την κατάκτηση της τουαλέτας. Από την οπτική γωνία του παιδιού, γιατί να είναι απαραίτητο να αλλάξει η γνωστή του ρουτίνα, δηλαδή να φοράει μια πάνα και να το αλλάζουν; Μετά από 3, 4 ή 6 χρόνια η ρουτίνα αυτή είναι ισχυρά εγκαθιδρυμένη.
  5. Ένα παιδί με αυτισμό μπορεί να έχει δυσκολία αισθητηριακής ολοκλήρωσης και να μην κατανοεί τη σύνδεση ανάμεσα στις αισθήσεις που έρχονται από το σώμα με τις καθημερινές δραστηριότητες. Επομένως ίσως να μη γνωρίζει να «διαβάζει» τις σωματικές εντολές που του λένε ότι πρέπει να χρησιμοποιήσει την τουαλέτα. Μπορεί επίσης να εμπλέκεται υπερβολικά με τον αισθητηριακό ερεθισμό από το «προϊόν»- πολλά παιδιά με αυτισμό απλώνουν τα περιττώματα και αλείφουν τον τοίχο. Το παιδί μπορεί να υπερ-ερεθίζεται από το αισθητηριακό περιβάλλον της τουαλέτας, με τους δυνατούς ήχους από το καζανάκι, από το νερό που τρέχει, από την ηχώ, και από την «καρέκλα» με τη μεγάλη τρύπα στη μέση, ακριβώς πάνω από το νερό! ?λλη μια σκέψη είναι ότι βγάζοντας τα ρούχα για την τουαλέτα μπορεί να έχουμε υπερβολική αντίδραση είτε στην αλλαγή της θερμοκρασίας είτε στην αίσθηση της αφής των ρούχων, σε αντίθεση με την αίσθηση από την απουσίας ρούχων πάνω στο δέρμα.

Στοιχεία της Δομημένης Εκπαίδευσης στην Εκπαίδευση Τουαλέτας

I. ΠΡΩΤΟ ΒΗΜΑ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Όταν πρόκειται να εκπαιδεύσουμε ένα παιδί με αυτισμό, ένα από τα πρώτα πράγματα που πρέπει να κάνουμε είναι να ορίσουμε ένα ρεαλιστικό στόχο, συνειδητοποιώντας ταυτόχρονα ότι η ανεξαρτητοποίηση στην τουαλέτα είναι ένας μακρύς δρόμος στον οποίο θα πρέπει να κάνουμε πολλά, πολλά βήματα. Κάθε ξεχωριστό βήμα προς την ανεξαρτητοποίηση στην τουαλέτα είναι και ένας στόχος. Είναι απαραίτητο να παρατηρήσουμε και να εκτιμήσουμε αν το παιδί κατανόησε την διαδικασία εκπαίδευσης στην τουαλέτα με σκοπό να επιλέξουμε το σωστό σημείο εκκίνησης.

Θα πρέπει να ξεκινήσουμε με την εγκαθίδρυση μιας θετικής και σκόπιμης ρουτίνας σε σχέση με την τουαλέτα και να συλλέξουμε πληροφορίες για την ετοιμότητα του παιδιού για σχεδιασμένη εκπαίδευση ή ανεξαρτητοποίηση στην τουαλέτα.

Ένας απλός πίνακας καταγραφής μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με την ετοιμότητα του παιδιού. Σε μία βάση ρουτίνας, πηγαίνουμε το παιδί στο μπάνιο για ένα «γρήγορο έλεγχο» κάθε 30 λεπτά και τα δεδομένα καταγράφονται σε κάθε περίσταση. Ένα δείγμα μιας φόρμας για τη συλλογή των βασικών αυτών δεδομένων φαίνεται παρακάτω.

Πίνακας Καταγραφών      
 
ΩΡΕΣ
ΔΕΥΤΕΡΑ
ΤΡΙΤΗ
ΤΕΤΑΡΤΗ    
  
ΠΕΜΠΤΗ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
ΣΑΒΒΑΤΟ
ΚΥΡΙΑΚΗ
8.00
             
9.00
             
10.00
             
11.00
             
12.00
             
13.00
             
14.00
             
15.00
             
16.00
             
17.00
             
18.00
             
19.00
             
20.00
             
21.00
             
22.00
             
ΣΧΟΛΙΑ
             
        
Σημειώστε:  Κ αν είναι καθαρός ,  OY αν έχει ουρήσει , Α αν έχει αφοδεύσει OY/Α αν έχει και τα 2

Μετά από μία περίοδο 1 ή 2 εβδoμάδων, βγαίνουν τα αρχικά συμπεράσματα από τη συλλογή δεδομένων.

  • Είναι το παιδί στεγνό για σημαντικά χρονικά διαστήματα;
  • Υπάρχει κάποια περιοδικότητα στην ούρηση & αφόδευση του;
  • Έχει κάποια ένδειξη ότι γνωρίζει ότι βράχηκε ή ότι είναι λερωμένο;
  • Σταματά οποιαδήποτε κίνηση ή δραστηριότητα τη στιγμή που βρέχεται ή λερώνεται;
Ένα παιδί για το οποίο οι απαντήσεις σε όλες αυτές τις ερωτήσεις είναι «όχι» δεν είναι μάλλον έτοιμο για το στόχο της ανεξάρτητης χρήσης τουαλέτας, αν και ο στοχος της εγκαθίδρυσης μιας θετικής ρουτίνας σχετικά με το μπάνιο είναι μάλλον πιο κατάλληλος.

Κατά της διάρκεια της φάσης καταγραφής, θα πρέπει να εκτιμήσουμε επίσης και άλλους τομείς της διαδικασίας εκπαίδευσης στην τουαλέτα. Σε αυτή τη φάση συλλέγονται κι άλλα δεδομένα:
  • Αρχίζει το παιδί να συμμετέχει στη διαδικασία που το εμπλέκουμε; Πώς είναι οι δεξιότητες ένδυσης/απόδυσης του παιδιού;
  • Έχει κάποιους ιδιαίτερους φόβους ή ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στο μπάνιο (αντίδραση στον ήχο από 
    το 
    καζανάκι, στο νερό, στο χαρτί υγείας, ή σε άλλα αντικείμενα του μπάνιου);
  • Ποια είναι η διάρκεια συγκέντρωσης του;

Στο τέλος αυτής της περιόδου αξιολόγησης, θα έχουμε τα απαιτούμενα δεδομένα για να ορίσουμε ένα κατάλληλο στόχο στον οποίο θα επικεντρώσουμε τις προσπάθειες μας.

Μια ανάλυση δραστηριότητας των βημάτων για την εκπαίδευση στην τουαλέτα μπορεί να δώσει την εικόνα όλων των απαιτούμενων δεξιοτήτων. Αν αξιολογήσουμε τις τωρινές δεξιότητες του παιδιού σε κάθε βήμα της ανάλυσης δραστηριότητας, θα μπορέσουμε να επιλέξουμε ένα ρεαλιστικό στόχο και θα προσέξουμε να μην εργαστούμε σε πολλές διαφορετικές νέες δεξιότητες ταυτόχρονα. Οι διάφορες αναλύσεις της δραστηριότητας μπορεί να είναι σφαιρικές ή πολύ εξειδικευμένες. Κάθε βήμα της ανάλυσης μπορεί να γίνει ακόμη πιο λεπτομερές για να καθορίσει τα βήματα εκμάθησης. Παραδείγματα μιας σφαιρικής ανάλυσης δραστηριότητας και μιας πιο λεπτομερούς ανάλυσης σε ξεχωριστά βήματα δίνονται παρακάτω.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

1. Μπαίνει στο μπάνιο
(δεν ξεκουμπώνεται ή ξεκουμπώνεται)

2. Κατεβάζει τα ρούχα κάτω
  • Επιτρέπει στον ενήλικα να κατεβάσει τα ρούχα
  • Κατεβάζει από τις γάμπες
  • Κατεβάζει από τα γόνατα
  • Κατεβάζει από τους μηρούς
  • Κατεβάζει από τους γοφούς
  • Κατεβάζει από τη μέση
3. Κάθεται στην τουαλέτα

4. Παίρνει το χαρτί της τουαλέτας

5. Σκουπίζεται με το χαρτί

6. Σηκώνεται

7. Ρίχνει το χαρτί στη λεκάνη

8. Σηκώνει τα ρούχα επάνω

9. Πατάει το καζανάκι
 

II. Δόμηση του Περιβάλλοντος

Μία από τις αρχές της Δομημένης Διδασκαλίας περιλαμβάνει την δόμηση του φυσικού περιβάλλοντος του παιδιού με σκοπό την επιτυχία. Ο στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα σκόπιμο πλαίσιο μέσα στο οποίο διεξάγεται η δραστηριότητα. Και αυτό το πετυχαίνουμε με τη δημιουργία ξεκάθαρων ορίων και τη μείωση των στοιχείων που διασπούν την προσοχή.

Όταν αρχίζουμε την εκπαίδευση τουαλέτας σε ένα παιδί με αυτισμό, επιδιώκουμε να βοηθήσουμε το παιδί να μάθει ότι αυτό το σύνολο συμπεριφορών (αφόδευση) είναι συνδεδεμένο με έναν ξεχωριστό χώρο (την τουαλέτα). Μετακινώντας όλο τον εξοπλισμό με τις πάνες και τα είδη καθαρισμού σε αυτόν το χώρο βοηθάμε το παιδί να καταλάβει ποιος είναι ο σκοπός αυτού του δωματίου. Ένας άλλος τρόπος για να εκφράσου με το ίδιο πράγμα είναι ότι προσπαθούμε να «απομονώσουμε την κεντρική ιδέα» ότι «εδώ» είναι το μέρος, όπου διεξάγονται οι συμπεριφορές που είναι σχετικές με την ούρηση και αφόδευση. Κάποιες οικογένειες προσθέτουν ένα μικρό δωμάτιο μπάνιου στο σπίτι τους για να επιτύχουν την εκπαίδευση στην τουαλέτα, αφού το κυρίως μπάνιο έχει πολλά αντικείμενα για άλλες δραστηριότητες και μπορεί να προκαλεί διάσπαση της προσοχής ή σύγχυση (πχ. τάπες της μπανιέρας και ντουζιέρες, παιχνίδια του μπάνιου, οδοντόβουρτσες, καλλυντικά, κάδοι για άπλυτα ρούχα, σκάλες κλπ.)

Ένας δεύτερος στόχος, όταν δομούμε ένα ξεκάθαρο φυσικό περιβάλλον που  βοηθάει την εκπαίδευση τουαλέτας, είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον που είναι ασφαλές και δεν δημιουργεί πάρα πολλά ερεθίσματα. Το παιδί θα είναι πιο ήρεμο και περισσότερο συμμετοχικό όταν έχει σωστή φυσική υποστήριξη για το σώμα του. Σκεφτόμαστε να στηρίξουμε τα πόδια με υποπόδια, να χρησιμοποιήσουμε πλευρικές μπάρες, στεφάνια- καθισματάκια που μειώνουν το άνοιγμα της λεκάνης ή όποια άλλη σωματική υποστήριξη. Σκεφτόμαστε επίσης τους ήχους από τις σωληνώσεις και τις αντηχήσεις σε πολλά μπάνια. Πολλά παιδιά τους αρέσει να παίζει απαλή μουσική ή παιδικά τραγούδια ή και τα παιχνίδια που κάνουν ήχους από υγρό που κινείται.

ΙII. Εγκαθίδρυση μιας Οπτικά Υποβοηθούμενης Συμπεριφοράς (Ρουτίνας)

Εφόσον καθορίσουμε ένα κατάλληλο στόχο για το παιδί, είναι σημαντικό να διδάσκουμε χρησιμοποιώντας οπτική καθοδήγηση σε κάθε βήμα προς αυτόν το στόχο. Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα οπτικό σύστημα που θα δίνει στο παιδί να καταλάβει το βήμα ή τη διαδοχή των βημάτων για την ολοκλήρωση του στόχου.

Στο πιο αρχικό στάδιο, ένα αντικείμενο μεταβίβασης μπορεί να χρησιμοποιηθεί προκειμένου να καταλάβει το παιδί ότι αρχίζει η διαδικασία τουαλέτας. Ένα αντικείμενο που είναι συνδεδεμένο με την τουαλέτα μπορεί να δοθεί στο παιδί, το οποίο θα λειτουργήσει ως το αντικείμενο μεταβίβασης που θα οδηγήσει το παιδί στο σωστό μέρος. Ή το αντικείμενο αυτό μπορεί να είναι κολλημένο σε μία κάρτα. Σε κάθε περίπτωση, εξυπηρετεί την έναρξη της ρουτίνας του μπάνιου, σηματοδοτώντας το παιδί να γνωρίζει τι πρόκειται να συμβεί και πού. Σε ένα μεταγενέστερο στάδιο, μία φωτογραφία ή σχέδιο της τουαλέτας ή μια τυπωμένη λέξη σε μια κάρτα μπορεί να δοθεί στο παιδί ή να τοποθετηθεί στο πρόγραμμά του, ώστε να επιτευχθεί αυτός ο στόχος.

Αφού η μετάβαση στην περιοχή της τουαλέτας έχει γίνει, είναι σημαντικό να συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε οπτικά κάθε βήμα της διαδικασίας της τουαλέτας. Έχουμε ανάγκη να δώσουμε στο παιδί να καταλάβει κάθε βήμα που πρέπει να ολοκληρώσει, πότε η διαδοχή των βημάτων έχει τελειώσει, και τι θα γίνει όταν τελειώσει ολόκληρη η διαδικασία. Ξανά, η χρησιμοποίηση μίας σειράς αντικειμένων, μίας σειράς εικόνων ή μίας γραπτής λίστας είναι διάφοροι τρόποι επικοινωνίας με το παιδί πάνω σε αυτές τις πληροφορίες. Είναι σημαντικό το παιδί να βλέπει τις πληροφορίες, να μεταχειρίζεται το σύστημα έτσι ώστε να αναγνωρίζει τη σύνδεσή του με τη συμπεριφορά του και να έχει ένα ξεκάθαρο τρόπο να αναγνωρίζει πότε κάθε βήμα - και ολόκληρη η διαδικασία - έχει τελειώσει.

Η προσθήκη μιας ξεκάθαρης, οπτικής πληροφορίας του «τι γίνεται όταν τελειώσω την δραστηριότητα» είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι του συστήματος. Για κάποια παιδιά αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως κίνητρο ή ακόμα και ως ανταμοιβή. Για πολλά παιδιά με αυτισμό, είναι εξίσου ή πιο σημαντικό από μία καθαρή ένδειξη κλεισίματος. Η ολοκλήρωση της δραστηριότητας είναι ένα πανίσχυρο κίνητρο για τα περισσότερα άτομα με αυτισμό.

Παραδείγματα οπτικού συστήματος που χρησιμοποιούν διάφορα παιδιά παρατίθενται παρακάτω. 
 
ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΓΟΝΕΙΣ:
Αντιγράψτε και τυπώστε τις παρακάτω εικόνες.
Πλαστικοποιήστε τις στο κοντινό σας βιβλιοπωλείο.
Αγοράστε velcro, (κριτς κρατς που έχουν τα αυτοκόλλητα των παπουτσιών).
Βάλτε τη μία λωρίδα με το μαλακό χνούδι, κάθετα στον τοίχο που βρίσκεται δίπλα ή πίσω από τη λεκάνη.
Στο πίσω μέρος κάθε φωτογραφίας - κάρτας κολλήστε ένα μικρό κομμάτι από την άλλη λωρίδα velcro που είναι σκληρή.
Κολλήστε τις κάρτες στο velcro που έχετε τοποθετήσει κάθετα με την σειρά όπως παρακάτω (πρέπει να έχετε 2 εικόνες από παντελόνι και 2 εικόνες από βρακί και 2 εικόνες της λεκάνης).
Αρχίστε τη διαδικασία. Μόλις το παιδί έρθει μέσα στην τουαλέτα πείτε του "Κατέβασε το παντελόνι", βοηθήστε το με νόημα ή με σωματική καθοδήγηση. Όταν το παιδί κατεβάσει το παντελόνι, ξεκολλήστε την πρώτη φωτογραφία από το velcro και τοποθετήστε τη σε ένα φάκελο ή σε ένα κλειστό κουτάκι με μια σχισμή που έχετε κολλήσει στο κάτω μέρος από όλες τις φωτογραφίες. Έτσι το παιδί γνωρίζει ότι χάθηκε η κάρτα- τελείωσα με το πρώτο.
  • Το ίδιο κάνετε όταν κατεβάσει το βρακί κ.ο.κ
  • Κάθε φορά που τελειώνει ένα βήμα (πχ. κατέβασμα παντελονιού, κατέβασμα βρακιού κλπ. του 
    δίνετε "Μπράβο"  ή "Κόλλα το (χέρι)", δηλαδή επιβράβευση. Έτσι η διαδικασία της τουαλέτας για το παιδί έχει περισσότερα μπράβο από τη μαμά , αντί για φωνές και τσιρίγματα.
  • Όταν τελειώσει όλα τα βήματα μπορεί να πάει να παίξει.
  • Μέχρι την επόμενη φορά, εσείς βγάζετε από το φακελάκι ή το κουτάκι τις κάρτες, τις τοποθετείτε με την ίδια σειρά, ώστε να είναι έτοιμες ανά πάσα στιγμή που το παιδί θέλει να πάει τουαλέτα.  Αν δε λειτουργεί το σύστημα κάθετα, δοκιμάστε οριζόντια, από αριστερά προς τα δεξιά (όπως είναι η φορά της γραφής).                  


Κατέβασε το παντελόνι
 



Κατέβασε το βρακί
  


Κάτσε στη λεκάνη  
 



Σκουπίσου  



Ανέβασε το βρακί  
 



Ανέβασε το παντελόνι  
 



Πάτησε το καζανάκι  




Πήγαινε παίξε  


ΠΡΟΣΟΧΗ: Επειδή οι περισσότερες μαμάδες έχουν ανάγκη να τηρούνται οι κανόνες υγιεινής, ΝΑΙ ΣΩΣΤΑ ΕΙΔΑΤΕ, δεν έχει η σειρά των καρτών το πλύσιμο χεριών. Αυτή είναι μια άλλη δραστηριότητα που μαθαίνεται όταν το παιδί έχει κατακτήσει την τουαλέτα. Το παιδί έχει ήδη 8 βήματα να ολοκληρώσει. Μην το φορτώνετε και με μια άλλη δραστηριότητα που έχει άλλα 5-6 βήματα. Όταν έρθει ο καιρός θα κάνετε εκπαίδευση πάλι με σειρά καρτών που θα του δείχνει αναλυτικά τι πρέπει να κάνει για να πλύνει τα χέρια. Είναι πολύ κουραστικό για το παιδί να μαθαίνει ταυτόχρονα την τουαλέτα και το πλύσιμο χεριών, πιστέψτε με.
 
IV. ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ:
 
Όταν ένα οπτικά υποβοηθούμενο σύστημα μετάβασης και διαδοχής έχει εγκαθιδρυθεί, συνεχίζουμε να χρησιμοποιούμε μία προσέγγιση επίλυσης προβλήματος σε λεπτομέρειες που πηγάζουν από τη χρησιμοποίηση του προγράμματος. Όταν το παιδί έχει πρόβλημα σε κάποιο από τα βήματα της διαδικασίας σκεφτόμαστε (1) ποια μπορεί να είναι η οπτική γωνία του παιδιού και (2) πώς μπορούμε να απλοποιήσουμε ή να κατηγοριοποιήσουμε μέσω της οπτικής δόμησης. Ακολουθούν παραδείγματα:

Αντιστέκεται να καθίσει στην λεκάνη
o Επιτρέπουμε να καθίσει χωρίς να βγάλει τα ρούχα του
o Επιτρέπουμε να καθίσει με σκεπασμένη τη λεκάνη από πάνω (Χαρτόνι κάτω από το κάθισμα, ανοίγοντας σταδιακά μεγαλύτερη τρύπα ή πετσέτα κάτω από το κάθισμα που σταδιακά αποσύρεται)
o Χρήση γιογιό στο πάτωμα από την υψηλή θέση της λεκάνης
o Αν υπάρχουν στρατηγικές χρήσιμες για να κάθεται σε άλλα μέρη, χρησιμοποιήστε τις επίσης σε αυτό το μέρος (χρονόμετρα, οθόνες, οδηγίες με κάρτες κλπ.)
o Καθίστε στην τουαλέτα μία εσείς και μία το παιδί (αλλάζετε σειρά) ή χρησιμοποιήστε μία κούκλα σαν μοντέλο.
o Καθίστε μαζί
o Χρησιμοποιήστε σωματική υποστήριξη
o Βοηθήστε το παιδί να καταλάβει πόση ώρα πρέπει να καθίσει (τραγουδήστε το τραγούδι του γιογιό , ή όσο διαρκεί ένα τραγούδι παιδικό στο κασετόφωνο, Βάλτε το χρονόμετρο να μετρήσει 1 λεπτό, κλπ.)
o Καθώς σταδιακά αρχίζει να αντέχει να καθίσει, χρησιμοποιήστε παράλληλα διασκέδαση.

Φοβάται να πατήσει το καζανάκι
o Μην χρησιμοποιείτε το καζανάκι μέχρι να υπάρξει κάτι που πρέπει να καθαριστεί
o Αρχίστε να πατάτε το καζανάκι με το παιδί να βρίσκεται μακριά από την τουαλέτα, ίσως όταν βρίσκεται στην πόρτα (μπορείτε να μαρκάρετε το σημείο με ένα τετράγωνο πατάκι, το οποίο σταδιακά το φέρνεται πιο κοντά στην τουαλέτα)
o Δώστε προειδοποίηση ότι θα πατήσετε το καζανάκι, καθορίστε ένα σύστημα καθοδήγησης για το πάτημα όπως « 1 ,2,3 πατάμε» ή «Λάβετε θέσεις, έτοιμοι, πάμε»
o Αφήστε το παιδί να δοκιμάσει να πατήσει μόνος του το καζανάκι

Υπερβολικό ενδιαφέρον για το καζανάκι
o Καλύψτε με φυσικό τρόπο το κουμπί ώστε να μην το βλέπει το παιδί
o Δώστε του κάτι άλλο να κρατάει και να χειρίζεται
o Χρησιμοποιήστε διαδοχή εικόνων για να του δείξετε πότε να πατήσει το καζανάκι (μετά το ντύσιμο, για παράδειγμα)
o Όταν είναι η ώρα να πατήσουμε το καζανάκι, δώστε στο παιδί ένα αυτοκόλλητο, ίδιο με το αυτοκόλλητο που έχουμε κολλήσει πάνω στο καζανάκι

Παίζει με το νερό
o Δώστε του ένα παιχνίδι που περιέχει νερό για να του αποσπάσει την προσοχή, όπως ένα σωλήνα σε σχήμα πυραύλου ή διακοσμητικά που έχουν αντικείμενα που κινούνται μέσα σε νερό.
o Χρησιμοποιήστε ένα κυκλικό προστατευτικό τραπέζι γύρω του, όταν κάθεται
o Καλύψτε το κάθισμα μέχρι να είναι έτοιμο να το χρησιμοποιήσει
o Δώστε μια οπτική οδηγία που να δείχνει που πρέπει να κάθεται το παιδί

Παίζει με το χαρτί υγείας
o Βγάλτε το από τη θέση του αν δημιουργεί μεγάλο πρόβλημα, χρησιμοποιήστε μωρομάντηλα αντί για χαρτί υγείας
o Ξετυλίξτε μια ποσότητα από πριν
o Δώστε οπτική οδηγία για το πόσο χαρτί πρέπει να ξετυλίξει το παιδί, όπως βάζοντας μία παραμάνα στο σημείο που πρέπει το παιδί να κόψει το χαρτί ή βάζοντας μία ταινία στον τοίχο οριοθετώντας έτσι το σημείο που σταματά το παιδί να τραβά το χαρτί.

Αντιστέκεται να τον σκουπίσετε
o Δοκιμάστε με διάφορα υλικά (βρεγμένα μαντήλια, πανιά, σφουγγάρια)
o Λάβετε υπόψη την θερμοκρασία των παραπάνω υλικών
o Μπορείται να κάνετε ένα παιχνίδι με μια κούκλα και το παιδί, ώστε μία να σκουπίζετε την κούκλα και μία το παιδί (καθένας με τη σειρά του)

Κακή στόχευση
o Βάλτε ένα «στόχο» στο νερό, όπως ένα δημητριακό σε κυκλικό σχήμα
o Μεγαλύτερο στόχο στην είσοδο της λεκάνης (τοποθετήστε ένα χάρτινο ή φωσφορούχο πίνακα με σχεδιασμένο τον στόχο επάνω), ο οποίος σταδιακά μετακινείται προς τα κάτω
o Τοποθετήστε φαγητό που χρωματίζει το νερό για να τραβήξει την προσοχή

Συγκρατείται όταν αφαιρείτε την πάνα
o Κόψτε σταδιακά το κάτω μέρος της πάνας, ενώ αφήνετε το παιδί να κάθεται στη λεκάνη όταν φοράει αυτή την εναλλακτική πάνα
o Χρησιμοποιήστε μια κούκλα για να δώσετε ένα οπτικό μοντέλο
o Αυξήστε τα υγρά και τις φυτικές ίνες στη διατροφή του παιδιού
o Μπορείτε να συμβουλευτείτε τον παιδίατρο αν υπάρχει σοβαρή κατακράτηση, μπορείτε να δώσετε φαρμακευτικά σκευάσματα (μαρμελάδες κλπ) για τη δυσκοιλιότητα.

Αυτές οι ιδέες δεν αποτελούν μία αποκλειστική λίστα βημάτων που πρέπει να γίνουν όταν εκπαιδεύουμε το παιδί στην τουαλέτα. Απεικονίζουν, όμως, μία προσέγγιση επίλυσης προβλήματος, η οποία είναι απαραίτητη, καθώς και την προσπάθεια να δώσουμε οπτικές οδηγίες για να αυξήσουμε την κατανόηση, τη συνεργασία και το κίνητρο.


V. Το Σύστημα Επικοινωνίας

Ακόμη ένα σημαντικό βήμα στην εκπαίδευση ανεξαρτητοποίηση  στην τουαλέτα είναι να σχεδιάσουμε έναν δρόμο για το παιδί, ώστε να ξεκινάει την διαδικασία της τουαλέτας. Αρχικά, τα δρομολόγια στο μπάνιο ξεκινάνε με την καθοδήγηση του παιδιού από τον ενήλικα σε ένα αντικείμενο μετάβασης ή σε ένα πλάνο. Παρόλα αυτά, το παιδί τελικά θα χρειαστεί έναν τρόπο να επικοινωνήσει ανεξάρτητα με την ανάγκη του να πάει στην τουαλέτα. Αν και μπορεί να αρχίσει να πηγαίνει σποραδικά σε ένα οικείο και διαθέσιμο μπάνιο, χρειάζεται να μάθει ένα σταθερό τρόπο να επικοινωνεί με την ανάγκη του, έτσι ώστε να μπορεί να ζητήσει να πάει στην τουαλέτα, ακόμα και όταν δεν υπάρχει άμεσα διαθέσιμη τουαλέτα.

Όπως πάντα, το πρώτο βήμα στον καθορισμό ενός στόχου είναι η αξιολόγηση. Το παιδί, στην παρούσα φάση, σηματοδοτεί με οποιονδήποτε τρόπο ότι θέλει να πάει στην τουαλέτα, ή είναι απόλυτα επαναπαυμένο στον ενήλικα για να ξεκινήσει τη διαδικασία; Αν υπάρχουν σήματα συμπεριφοράς που εσείς, ως ενήλικας παρατηρητής, μπορείτε να «διαβάσετε», αυτά τα σήματα σας δείχνουν τις «στιγμές διδασκαλίας» που μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί να μάθει να χρησιμοποιεί ένα συστηματικό εργαλείο επικοινωνίας. Είναι ικανό το παιδί να χρησιμοποιεί αντικείμενα, εικόνες ή λέξεις για να επικοινωνήσει σε άλλους χώρους;

Πολλά παιδιά μαθαίνουν πρώτα να χρησιμοποιούν το ίδιο εργαλείο με το οποίο ο ενήλικας τα εκπαίδευσε να πηγαίνουν στην τουαλέτα. Για παράδειγμα, αν η Μαμά έδινε στο παιδί ένα άδειο κουτί από μωρομάντηλα για να εννοήσει ότι είναι ώρα να πάνε στο μπάνιο για αλλαγή, το παιδί μπορεί να αρχίσει να χρησιμοποιεί το ίδιο κουτί για να ενημερώσει τη Μαμά ότι θέλει να αλλαχθεί. Ή, αν μία φωτογραφία τουαλέτας είχε χρησιμοποιηθεί στο πρόγραμμα του παιδιού για να του υπενθυμίσει πότε είναι η ώρα να καθίσει στη τουαλέτα, η ίδια φωτογραφία θα γίνει ένα σκόπιμο εργαλείο έκφρασης και επικοινωνίας.

Ένα παιδί που είναι κάποιες φορές ικανό να πει «τουαλέτα» ή «μπάνιο» ή «τσίσα» μπορεί να μην είναι ικανό να «βγάλει» αυτή τη λέξη την κατάλληλη στιγμή. Όταν είναι κουρασμένο, σε ένα νέο μέρος, με ένα άγνωστο άτομο, με πάρα πολλούς ανθρώπους, όταν είναι κρυωμένο, αναστατωμένο για οποιοδήποτε λόγο, οι ανώτερες λεκτικές δεξιότητες του μπορεί να το εγκαταλείπουν. Ένα παιδί που δείχνει αυτήν την αστάθεια, επίσης, θα βοηθηθεί από μία οπτική υποστήριξη, η οποία (1) βοηθάει να βρει τη λέξη που αναζητά και (2) αποτελεί ένα εφεδρικό σύστημα όταν δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τη λεκτική επικοινωνία.

Άρθρο από τις: Susan Boswell, TEACCH Preschool, Debbie Gray, Chapel Hill TEACCH Center

Μετάφραση- Επιμέλεια: Καραμπατζιάκης Κυριάκος

 

 

 

 

 

 

 

Δευτέρα, 31 Δεκεμβρίου 2012 13:41

Το TEACCH πιο εξειδικευμένα

Written by

Στις 7 έως 11 Μαρτίου του 2007 είχα την τύχη να παρακολουθήσω από κοντά το σεμινάριο που έδωσε ο καθηγητής Gary Mesibov στην Ελλάδα. Ο Gary Mesibov είναι ο διευθυντής του προγράμματος TEACCH στο πανεπιστήμιο της North Carolina και επί σειρά ετών ήταν το "δεξί χέρι" του Eric Schopler, ο οποίος ίδρυσε το TEACCH βασιζόμενος στις ερευνητικές του μελέτες. Σας μεταφέρω παρακάτω μερικά βασικά σημεία από τις σημειώσεις μου. Είχα την τύχη επίσης να συνομιλήσω προσωπικά με τον Gary Mesibov και αυτό που μου έμεινε χαραγμένο στη μνήμη μου είναι η θεώρησή του ότι "οι αυτιστικοί άνθρωποι είναι πάνω από όλα ΑΝΘΡΩΠΟΙ".

"Βρίσκω μεγάλη αξία και νόημα στη ζωή μου. Αν θέλετε να με βοηθήσετε μην με αλλάξετε για να ταιριάξω στον κόσμο σας. Ούτε να φτιάξετε μια γωνιά στον κόσμο σας ειδικά κατασκευασμένη για μένα. Εργαστείτε μαζί μου για να χτίσουμε περισσότερες γέφυρες μεταξύ μας".

Αυτό το κείμενο, που έχει γράψει ένα αυτιστικό άτομο υψηλής λειτουργικότητας, το διάβασε ο καθηγητής Gary Mesibov για να τονίσει ότι τα άτομα με αυτισμό είναι διαφορετικά και αυτό είναι "εντάξει", είναι αποδεκτό.

Σήμερα ολοκληρώθηκε και ο Β' κύκλος του σεμιναρίου για τη Δομημένη Διδασκαλία βασισμένη στη μέθοδο TEACCH, από τον καθηγητή Gary Mesibov, ο οποίος είναι και ο διευθυντής του προγράμματος TEACCH στο πανεπιστήμιο της North Carolina, USA. Με γνώση μέσα από συνεχή έρευνα και εμπειρίες μέσα από την εκπαίδευση ατόμων με αυτιστική διαταραχή εδώ και 30 χρόνια, ισορροπεί έξοχα ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη.

Μετά από 5 ημέρες εκπαίδευσης και συζήτησης μπορώ να πω ότι καταλαβαίνω καλύτερα τι είναι αυτισμός, γιατί τα παιδιά αυτά έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά και πώς θα μπορούσα να βρω τρόπους για να τα βοηθήσω περισσότερο να κατανοήσουν τον κόσμο και να γίνουν ανεξάρτητα.

Βασικά σημεία που έχω σημειώσει:

1. Οι συνήθεις στρατηγικές εκπαίδευσης δε δουλεύουν στα παιδιά με αυτισμό.
Ο εγκέφαλος τους δεν είναι χαλασμένος, δουλεύει διαφορετικά από μικρή ηλικία και αυτό ενισχύει μια διαφορετική οργάνωση της ζωής τους. Αυτό το διαφορετικό σύστημα οργάνωσης το ονομάζει "Κουλτούρα του αυτισμού", περισσότερα εδώ...

2. Χαρακτηριστικά των ατόμων:

α) Πολλοί καλοί σε λεπτομέρειες, στη μνήμη, ειδικά σε οπτικές μνήμες και στη σκέψη με εικόνες. Πολύ καλό βιβλίο το "Thinking in Pictures" από την Temple Grandin. Περισσότερα εδώ...

β) Δυσκολία στη διαδοχή, στη σειρά πχ. βάζω πρώτα τις κάλτσες και μετά τα παπούτσια.

γ) Δυσκολία στην προσοχή. Φοβερό το παράδειγμα του φακού! Φανταστείτε έναν φακό που ανάβει στο σκοτάδι. Αν είναι λεπτή η δέσμη φωτός είναι πιο φωτεινή αλλά καλύπτει μικρή περιοχή. Αν γυρίσουμε το φακό ώστε να ανοίξει η δέσμη φωτός, καλύπτει μεγαλύτερη επιφάνεια αλλά δεν είναι τόσο έντονο το φως. Ο τρόπος της προσοχής τους μοιάζει να είναι πιο "στενός", αλλά πιο έντονος. Έχουν δυσκολία να κάνουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα πχ. να οδηγούν και να ακούν ραδιόφωνο.

δ) Δεν αντιλαμβάνονται ότι οι άλλοι μπορεί να έχουν διαφορετικές σκέψεις από αυτές που έχουν. Σου μιλάνε για ένα πράγμα έντονα και γρήγορα και νομίζουν ότι έχεις τις ίδιες σκέψεις.

ε) Είναι πολλοί ενεργητικοί, αντιδρούν υπερβολικά και διασπάται εύκολα η προσοχή τους.

στ) Δυσκολία στη γενίκευση, από το ειδικό στο γενικό. πχ. μαθαίνουν να πλένουν τα δόντια με μπλε οδοντόβουρτσα, αλλά δεν μπορούν να τα πλύνουν αν την αλλάξεις και τους βάλεις πορτοκαλί οδοντόβουρτσα.

3.Βασικές αρχές μάθησης:

α) Προτιμούν Τάξη και οργάνωση.
Τα πάντα στη θέση τους, το καθετί έχει τη θέση του. Γι αυτό τους αρέσουν τα puzzles.

β)Ξεκάθαρα και συγκεκριμένα.
Πχ. η εντολή "βάλε τα βιβλία στο τραπέζι" δε τους λέει τίποτα, μόνο σύγχηση προκαλεί. Πού; Δεξιά, αριστερά στη μέση, πάνω από κάτι άλλο, στην άκρη? Γι αυτό κολλάμε τη λέξη ΕΔΩ με ένα καρτελάκι στο τραπέζι, ή μια φωτό με βιβλία ώστε να αντιστοιχίσει τα βιβλία με τη φωτό σε εκείνο το σημείο. Δύσκολο να βρεις ανεξάρτητες δραστηριότητες. Πολύ καλό site με ιδέες είναι εδώ...

γ)Οικειότητα.
Τους αρέσει ότι έχουν ξανακάνει, και δεν βαριούνται απότο ίδιο όπως τα υπόλοιπα παιδιά. Φοβούνται νέες εμπειρίες. Με Functional MRI (λειτουργική μαγνητική) μια εξέταση που δείχνει τον εγκέφαλο την ώρα που ασχολείσαι με κάτι, φαίνεται ότι ο εγκέφαλος τους είναι πιο ενεργός με γνωστά πράγματα. Γι αυτό προσπαθούμε να εγκαθιδρύσουμε ρουτίνες.

δ) Θετική Ενίσχυση.
Εδώ η Θετική Ενίσχυση είναι να γνωρίζουν τι θα κάνουν μετά γιατί αυτό τους αγχώνει: "Τελειωσε τη δουλειά σου, και μετά θα παίξεις κομπιούτερ". Τους κρατά συγκεντρωμένους και ήρεμους.

ε)"Στενά ενδιαφέροντα".
Μερικές φορές έχουν παράξενα ενδιαφέροντα, "κολλήματα" που λένε οι μαμάδες, όπως με δεινόσαυρους, με σήματα της τροχαίας, δρόμους, αράχνες κλπ. που δίνουν μεγάλη προσοχή. Αν συμπεριλάβουμε αυτά τα ενδιαφέροντα στο πρόγραμμα, αρχικά βελτιώνουμε την εμπλοκή του παιδιού, την ενεργό συμμετοχή και τη συγκέντρωσή του. Αργότερα μπορούμε να ανοίξουμε τον "στενό φακό" που έχουν σε αυτό το ενδιαφέρον.

6) Αισθητηριακά.
Οργανώνουμε το περιβάλλον για να είναι πιο φιλικό προς τον αυτισμό. Τα φώτα μπορεί να είναι πολύ δυνατά, πολύ φασαρία, πολλά οπτικά ερεθίσματα, μια μυρωδιά κλπ. Πράγματα που εμείς τα φιλτράρουμε αισθητηριακά, τα παιδιά με αυτισμό δε μπορούν και υπερφορτώνονται, υπερ-ερεθίζονται.

7) Έλλειψη κεντρικής συνοχής (GESTALT).
Αυτό το πρόβλημα έχει περιγραφεί με ένα παράδειγμα: "Δεν μπορούν να δουν το δάσος, αλλά μπορούν να δουν κάθε δέντρο πολύ πιο καθαρά και έντονα από τον καθένα" λόγω του "στενού φακου" που έχουν. Γι αυτό χρειάζονται ένα σύστημα που να ιεραρχεί το σημαντικό, να εστιάζουμε στην κατανόηση και το νόημα, σε πληροφορίες σχετικά με το θέμα.

8)Εκτελεστική Λειτουργικότητα.
Προβλήματα που εμφανίζονται είναι στην κατανόηση του χρόνου και στην οργάνωση (λόγω δυσλειτουργίας του πρόσθιου λοβού). Ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα για να διδάξεις στον αυτισμό είναι ο χρόνος. Ένα από τα πιο δυνατά σημεία είναι να αναπτύξεις συστήματα οργάνωσης για δραστηριότητες, που να έχουν ξεκάθαρη αρχή, ξεκάθαρο τέλος και να δείχνουν ξεκάθαρη πρόοδο (τι έχει κάνει μέχρι τώρα). Το αίσθημα της επίτευξης στόχων, της επιτυχίας είναι πολύ δυνατό.

Αυτές οι βασικές αρχές βρίσκουν εφαρμογή στη δόμηση του χώρου, στην ανάπτυξη ενός προγράμματος κατά τη διάρκεια της ημέρας, στο πώς να κάνει κάθε δραστηριότητα χωριστά, και στην οπτική δόμηση ενός τέτοιου προγράμματος.

Σημαντικό είναι να είμαστε ευέλικτοι. Όπως είπε, στον αυτισμό "Ποτέ μη λες ποτέ, και ποτέ μη λες πάντα". Είναι επίσης σημαντικό να σκεφτόμαστε πώς τα παιδιά αυτά θα αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες (μπορούν για όσους δεν το έχετε ακόμη αντιληφθεί) και πώς θα γίνουν ανεξάρτητοι στη ζωή, να βρουν μια δουλειά και να είναι ευτυχισμένοι από τον εαυτό τους.

Ο σκοπός του προγράμματος είναι να αναπτύξει στρατηγικές ξεχωριστές, φιλικές προς τον αυτισμό.Επίσης βασίζεται στη θεώρηση ότι οι άνθρωποι με αυτισμό είναι ΑΝΘΡΩΠΟΙ. Δηλαδή έχουν ανάγκες. Εμείς μπορεί να θέλουμε να έχουν αυτές τις ανάγκες με έναν διαφορετικό τρόπο, πιο κατάλληλο. Σκοπός είναι να κάνουμε τον κόσμο να έχει νόημα για αυτούς και να τους βοηθήσουμε να είναι αποτελεσματικοί και αυτόνομοι.

Μια μητέρα έγραψε ένα βιβλίο επιστημονικής φαντασίας "The speed of the dark", στο οποίο βρίσκουν το φάρμακο ή τη θεραπεία για τον αυτισμό. Ρώτησαν λοιπόν άτομα με αυτισμό που έχουν αναπτύξει λόγο και μπορούν να κατανοήσουν τη γνώμη τους, αν θα το έπαιρναν αυτό το φάρμακο και όλοι απάντησαν όχι, γιατί δεν θα ήταν πλέον οι ίδιοι. Και σας παραπέμπω πάλι στην αρχή, διαβάστε πάλι τις 3-4 πρώτες γραμμές. Αν κάτι έμαθα από αυτόν τον υπέροχο άνθρωπο είναι να δέχομαι τους ανθρώπους όπως είναι, και να μην προσπαθώ να τους αλλάξω σε αυτό που εγώ θέλω, αλλά να γίνουν αυτό που θα έχει νόημα για αυτούς.

Δευτέρα, 31 Δεκεμβρίου 2012 00:00

Τι είναι TEACCH;

Written by

Το TEACCH (Treatment and Εducation of Autistic and Communication Handicapped Children) στα ελληνικά μεταφράζεται "Θεραπεία και Εκπαίδευση Παιδιών με Αυτισμό και Διαταραχές Επικοινωνίας". 

Αποτελεί ένα πρόγραμμα εναλλακτικής εκπαίδευσης, για αυτιστικά παιδιά, που ενσωματώνει παρεμβάσεις σε περιβάλλον, ημερήσιο πρόγραμμα, αντικείμενο εργασίας, και επικοινωνία.

Το TEACCH (Treatment and Εducation of Autistic and Communication Handicapped Children) πρόκειται για ένα πρόγραμμα, που ξεκίνησε το 1972 στην Βόρεια Καρολίνα των ΗΠΑ. Ήταν η συνέχεια της ερευνητικής δουλειάς, που είχε αρχίσει ο Eric Schopler από το 1966.

Τα βασικά στοιχεία του TEACCH είναι τέσσερα:

1. Η φυσική δόμηση του περιβάλλοντος

Αφορά στον τρόπο οργάνωσης του περιβάλλοντος. Δόμηση δεν σημαίνει κατά ανάγκη ομοιομορφία.
Όπως σε όλα τα σπίτια έτσι και οι σχολικές τάξεις δεν μπορεί να είναι παντελώς ίδιες, γιατί ασφαλώς κάθε τάξη θα έχει διαφορετικά έπιπλα, αντικείμενα κ.ο.κ. Δομημένη τάξη είναι η τάξη εκείνη, που με την πρώτη ματιά γίνεται κατανοητό ποια δραστηριότητα φιλοξενεί και σε ποιο σημείο. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό, να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά με αυτισμό να μπορούν να παραμένουν για κάποιο χρονικό διάστημα σε ένα μέρος.
Στη δομημένη τάξη πρέπει να υπάρχει ένας χώρος για ομαδικές δραστηριότητες, όπως επίσης και ένας χώρος για ατομική απασχόληση ή εργασία. Για αυτό τον λόγο προϋπόθεση είναι το κατάλληλο μέγεθος του χώρου. Είναι αναγκαίο ο εκπαιδευτικός να έχει άμεση οπτική επαφή με τον χώρο εργασίας του μαθητή. Τοποθετώντας κατάλληλα έπιπλα βοηθάμε τα παιδιά να κατανοήσουν τον χώρο, όπου θα κάνουν μία δραστηριότητα, δημιουργώντας ταυτόχρονα συνθήκες εύκολης μετάβασης από τη μία δραστηριότητα σε άλλη. Κάθε χώρος έχει τη ιδιαίτερη σημασία του.
Η δομημένη τάξη περιλαμβάνει:
- Περιοχή διδασκαλίας
- Περιοχή ανεξάρτητης εργασίας
- Περιοχή ελεύθερου παιχνιδιού
- Περιοχή δομημένου παιχνιδιού
- Περιοχή φαγητού
- Περιοχή ομαδικής εργασίας
- Περιοχή μεταβατική

2. Το ατομικό ημερήσιο πρόγραμμα

Βοηθά το παιδί να κατανοήσει τι δραστηριότητες θα κάνει κατά τη διάρκεια της ημέρας. Το πρόγραμμα έχει διαφορετική μορφή ανάλογα με το παιδί και τις δυνατότητές του και είναι εξατομικευμένο. Για τα παιδιά, που διαβάζουν, οι δραστηριότητες σημειώνονται γραπτά. Για τα παιδιά που δε διαβάζουν χρησιμοποιούνται φωτογραφίες, σκίτσα, σχήματα ή τα ίδια τα αντικείμενα.

Οι αλλαγές, που για τα παιδιά με αυτισμό αποτελούν προβλήματα εξαιτίας της ανάγκης για ομοιομορφία, είναι αναπόφευκτες. Σε τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να προειδοποιούμε το παιδί για την αλλαγή και είναι ιδιαίτερα βοηθητικό να αντικαθιστούμε οπτικά (με εικόνες) την αλλαγή της δραστηριότητας. Όταν το παιδί φτάνει το πρωί στο σχολείο βλέπει το πρόγραμμα του και ξέρει τι θα κάνει.

3. Το σύστημα ατομικής εργασίας

Αποτελεί έναν τρόπο οργάνωσης μίας δραστηριότητας στο σχολείο ή στο σπίτι, ώστε το άτομο με αυτισμό να μπορεί να το εφαρμόσει. Τα ερωτήματα στα οποία δίνει απάντηση το σύστημα ατομικής εργασίας είναι:
- Τι θα κάνω;
- Πού και πότε θα τo κάνω;
- Πόση ώρα θα κάνω;
- Πώς ξέρω ότι τελείωσα;
- Τι ακολουθεί και τι κάνω μετά;

4. Η οπτική παρουσίαση των δραστηριοτήτων

Αποτελεί ένα σύστημα επικοινωνίας για το παιδί που του επιτρέπει να κάνει μόνο του γνωστές τις ανάγκες του σε κάποιον άλλο. Για να επιτευχθεί αυτό ακολουθούνται τα εξής 3 στάδια:

- Οπτική οργάνωση (τοποθέτηση των υλικών σε χωριστά κουτιά)
- Οπτικές οδηγίες (ο τρόπος που θα ασχοληθεί με τα υλικά)
- Οπτική σαφήνεια (σηματοδότηση σκοπού δραστηριότητας, π.χ. κωδικοποίηση με χρώματα, ετικέτες).

Παρουσιάζονται οπτικά ερεθίσματα, για να είναι σαφές το κάθε τι από το παιδί και για να δοθεί έμφαση στις σημαντικές πληροφορίες.

Πηγή: Διδακτικές σημειώσεις ΑΤΕΙ Πάτρας, Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας