Sensory Integration

Sensory Integration (5)

Παρασκευή, 08 Φεβρουαρίου 2013 00:00

Δραστηριότητες στο σπίτι

Written by

Όλα τα παιδιά µπορούν να ωφεληθούν από κατάλληλες αισθητηριακές εµπειρίες. Υπάρχει πλήθος ερευνών που αποδεικνύουν τα οφέλη που έχει ένα πλούσιο περιβάλλον αισθητηριακά στα ζώα και το ίδιο φαίνεται να ισχύει και για τους ανθρώπους. Κάθε προτεινόµενη δραστηριότητα πρέπει να ενσωµατώνεται εύκολα στις τυπικές ρουτίνες του σπιτιού αλλιώς δε θα έχει χρήση. Εποµένως, οι επόµενες προτάσεις οργανώνονται γύρω από καθηµερινές δραστηριότητες στο σπίτι, όπου αυτό είναι δυνατόν. 

Πριν προσπαθήσετε οποιαδήποτε δραστηριότητα, είναι σηµαντικό να κατανοήσετε µερικές βασικές αρχές 

• Κάθε λίστα δραστηριοτήτων δεν µπορεί να εξατοµικευτεί για κάθε παιδί και ίσως κάποιες δραστηριότητες να µην είναι κατάλληλες για το παιδί σας. 

• Κάποια παιδιά µπορεί να είναι υπερευαίσθητα σε κάποιες αισθήσεις και να τροµάζουν ή να αποσύρονται από συγκεκριµένες δραστηριότητες. Άλλα παιδιά µπορεί να ζητάνε τέτοιες αισθητηριακές εµπειρίες. Πρέπει να προσέχετε τις αντιδράσεις του παιδιού σας και να τις σέβεστε. 

• Ένα παιδί που δείχνει φόβο ή ενόχληση δεν πρέπει να πιέζεται να συµµετέχει 

• Τα παιδιά που αναζητούν αισθητηριακές εµπειρίες συνήθως είναι πολύ ενεργά παιδιά, είναι συνέχεια σε κίνηση. Πολύ συχνά αντιδρούν πολύ θετικά σε πολύ έντονες µορφές αισθητηριακής ευαισθητοποίησης και ψάχνουν τρόπους για να κινηθούν, να πηδήσουν, να πέσουν, να τρακάρουν κάπου, να κλωτσήσουν, να σπρώξουν κλπ. Δηµιουργικοί τρόποι για να ενσωµατώσουµε αυτές τις ανάγκες σε ασφαλείς και χαρούµενες συνθήκες µπορεί να επιτρέψουν στο παιδί να έρθει σε ηρεµία και συγκέντρωση. Σκεφτείτε τρόπους που το παιδί σας µπορεί µε ασφάλεια να σπρώξει, να τραβήξει, να κλωτσήσει, να πηδήσει και να σηκώσει κάτι. (Για παράδειγµα, bowling, µονόζυγα στην παιδική χαρά, τραµπολίνο, να σπρώξει µια «βαριά σακούλα» προς το µέρος σας και αντίθετα, να τραβήξει ένα βαγονάκι που έχει βάρος). 

• Παιδιά που είναι ευαίσθητα σε συγκεκριµένες αισθήσεις (ήχους, φώτα, µυρωδιές) µπορεί να τους αρέσουν δραστηριότητες που παρέχουν βαθιά πίεση στο δέρµα, αντίσταση στους µύες, και ερέθισµα στις αρθρώσεις. Γενικά αυτά τα ερεθίσµατα ηρεµούν το νευρικό σύστηµα. 

• Τέλος, προσέχτε για ενδείξεις ότι το παιδί είναι υπερβολικά ανασφαλές, υπεραντιδραστικό η υποαντιδραστικό. Επίσης προσέχτε ξαφνικό χασµουρητό, λόξυγκα, ρέψιµο ή αλλαγές στο χρώµα του δέρµατος. Αν προσέξετε κάτι τέτοιο σταµατήστε τη δραστηριότητα αµέσως και βρείτε κάτι που ηρεµεί το παιδί (τύλιγµα σε κουβέρτα, αργό κούνηµα µπρος - πίσω, ένα µεγάλο αρκουδάκι να αγκαλιάσει, ζεστό µπάνιο). 

Ο καλύτερος τρόπος είναι να παρουσιάσετε κάποιες ιδέες στο παιδί και να αφήσετε τις προτιµήσεις του να σας οδηγήσουν. Επίσης ίσως να ανακαλύψετε κάποιες νέες ιδέες και να τις προσθέσετε στις.αγαπηµένες του παιδιού. 

Ενσωματώστε αισθητηριακά ερεθίσµατα σε Καθηµερινές Δραστηριότητες 

• Ώρα για µπάνιο: Τρίψτε µε ένα πανάκι πλυσίµατος ή µε βούρτσα µπάνιου, δοκιµάστε διαφορετικά σαπούνια ή λοσιόν για µπάνιο, παίξτε στον τοίχο µε αφρό ξυρίσµατος ή µε το αφρόλουτρο (τη σαπουνάδα), αλείψτε το σώµα µε λοσιόν για µετά το µπάνιο (βαθιά πίεση), απλώστε πούδρα στο σώµα και αλείψτε σε όλη την επιφάνεια. 

• Προετοιµασία φαγητού: Αφήστε το παιδί να ανακατέψει τα υλικά, ειδικά τα σκληρά που σίγουρα θα δουλέψουν τους µύες του παιδιού. Αφήστε το παιδί να δουλέψει µε ζύµη και να την πατήσει µέχρι να γίνει επίπεδη. Αφήστε το παιδί να κουβαλήσει κουζινικά, τηγάνια, κατσαρόλες, µπολ µε νερό (και υλικά µε επίβλεψη, φυσικά). Αφήστε το παιδί να χτυπήσει το κρέας (µπριζόλα) για να απλώσει µε το ειδικό εργαλείο. 

• Ψώνια στην αγορά: Αφήστε το παιδί να σπρώχνει το καρότσι (όσο το βάρος είναι στις δυνατότητές του). Αφήστε το παιδί να σας βοηθήσει να µεταφέρετε βαριά λαχανικά, φρούτα και να τα τοποθετήσετε στα ντουλάπια. 

• Ώρα του φαγητού: Ενθαρρύνετε να µασάει σκληρές, κολλώδεις τροφές και να ρουφάει από καλαµάκι. Αφήστε το παιδί να κάτσει σε καναπέ ή σε θέση που να επιτρέπει κάποια κίνηση. Ένα βαρύ σκέπασµα στο σώµα µπορεί να είναι βοηθητικό επίσης. 

• Δουλειές στο σπίτι: Αφήστε στο παιδί να σας βοηθήσει µε το σκούπισµα ή στο να µετακινήσετε έπιπλα. Αφήστε το παιδί να σας βοηθήσει να µεταφέρετε το καλάθι µε τα άπλυτα. Αφήστε το παιδί να ασχοληθεί µε σκάψιµο στον κήπο ή φροντίδα των φυτών ή ακόµη και στο περιβόλι. 

• Ώρα για παιχνίδι: Διαβάστε βιβλία σε µια κουνιστή πολυθρόνα ή σε πουφ. 

Φτιάξτε µια διαδροµή µε εµπόδια στο σπίτι ή στην αυλή ώστε να πρέπει να κάνει έρπειν, να πηδήσει, να περάσει από µέσα ή από πάνω, να ισορροπήσει ή να ρολλάρει κλπ. Ακούστε χαλαρωτική µουσική. Παίχτε το παιχνίδι σάντουιτς (το παιδί ξαπλώνει ανάµεσα σε δύο µαξιλάρες και παριστάνει το σάντουιτς, ενώ εσείς παρέχετε πίεση στο επάνω µαξιλάρι στο επίπεδο που το παιδί επιθυµεί. Ρωτήστε «πιο δυνατά ή πιο απαλά?» καθώς πιέζετε το µαξιλάρι. Κάποια παιδιά τους αρέσει πολύ περισσότερη πίεση από αυτή που φαντάζεστε. Μπορείτε να πάτε µια βόλτα στη γειτονιά µε ένα καρότσι ή βαγόνι και βάλτε το παιδί να το τραβάει (κάντε το να έχει λίγο βάρος γεµίζοντας το µε κάτι που το παιδί θα ήθελε να τραβάει µαζί του). Μπορείτε να κάνετε το ίδιο µε καρότσι για κούκλες. Η κολύµβηση σε πισίνα είναι µια υπέροχη δραστηριότητα αν αυτό είναι εφικτό, όπως και η ιππασία και το bowling. Μικρά ή πιο µεγάλα τραµπολίνα είναι εξαιρετικά για να παρέχουν αισθητηριακά ερεθίσµατα επίσης. Βεβαιωθείτε ότι το παιδί τα χρησιμοποιεί µε ασφάλεια. Κουτιά µε άµµο ή µεγάλα δοχεία µε φασόλια ή άλλα δηµητριακά µπορεί να γίνουν παιχνίδια επίσης. 

• Κρατήστε ρουτίνες και τα πράγµατα οργανωµένα 

• Να είστε σταθεροί µε κανόνες και συνέπειες 

• Κρατήστε ένα πρόγραµµα δραστηριοτήτων / ένα ηµερολόγιο και αναρτήστε το. 

• Φτιάξτε συγκεκριµένες ρουτίνες για τις δύσκολες ώρες της µέρας (ώρα για ύπνο ή ξύπνηµα για σχολείο) 

• Συζητήστε αλλαγές που πρόκειται να συµβούν στη ρουτίνα 

Άρθρο της Heather Miller-Kuhaneck, MS OTR/L BCP , Μετάφραση : Καραμπατζιάκης Κυριάκος

Δευτέρα, 31 Δεκεμβρίου 2012 00:00

Τι είναι Απτική Αμυντικότητα;

Written by

Τι είναι Απτική Αμυντικότητα;

Η Απτική Αμυντικότητα (α.α.) είναι μία υπερβολική αντίδραση στο άγγιγμα ή σε οπτικές εμπειρίες. Αυτό συχνά προκαλεί στο άτομο να αποφεύγει άγγιγμα από άλλους, να μην του αρέσουν τα πλήθη, να εκνευρίζεται όταν τα μαλλιά του πλένονται ή κόβονται, να αποφεύγει ορισμένους τύπους ρούχων, και άλλες πολλές παρόμοιες αντιδράσεις. Η Α. Jean Ayres περιέγραψε πρώτη την απτική αμυντικότητα σε μία μελέτη παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες. Τα πρότυπα συμπεριφοράς που συνόδευαν την οπτική αμυντικότητα και τα οποία παρατήρησε στη διάρκεια σωματαισθητικών δοκιμασιών της ήταν τόσο ιδιαίτερα και εμφανή που έδωσαν το εναρκτήριο λάκτισμα για πολλές μελέτες στους κόλπους της εργοθεραπείας. Οι μελέτες αυτές εξερεύνησαν και ανίχνευσαν το αναφερόμενο φαινόμενο περισσότερο σε βάθος. Σήμερα η απτική αμυντικότητα θεωρείται σαν ένα από τα πολλά συμπτώματα αισθητηριακής δυσλειτουργίας και όχι μία απομονωμένη οντότητα.

Τι είναι η Στοματική Αμυντικότητα;
Η Στοματική Αμυντικότητα είναι η αποφυγή ορισμένων υφών τροφίμων ή πραγμάτων μέσα και γύρω από το στόμα. Εκνευρισμός με δραστηριότητες που αφορούν γενικά το στόμα. Τα συμπεριφοριστικά πρότυπα που παρουσιάζει το κάθε άτομο είναι πολύ ιδιαίτερα. Π.χ. ορισμένα άτομα αποφεύγουν μαλακές και γλιστερές τροφές, ενώ άλλα αποφεύγουν τραχείς υφές φαγητών. Αλλα άτομα αναζητούν ορισμένες αισθήσεις στο στόμα, και προτιμούν να μασάνε ή να απομυζούν αντικείμενα.

Τι είναι η Ανασφάλεια στη Βαρύτητα;
Η Ανασφάλεια στη Βαρύτητα είναι ένας άλογος φόβος σε αλλαγές της θέσης του κεφαλιού στο χώρο ή στην κίνηση. Τα άτομα συχνά φοβούνται να μην έρχονται σε επαφή με το έδαφος, ή να γέρνουν το κεφάλι τους προς τα πίσω ή προς τα κάτω. Μπορεί να φοβούνται ορισμένες κινητικές εμπειρίες όπως το Λούνα Παρκ, το ποδήλατο, να κατεβαίνουν σκάλες ή να ανεβαίνουν πάνω σε όργανα της παιδικής χαράς.

Τι είναι η Στασική Ανασφάλεια;
Η Στασική Ανασφάλεια είναι ένας φόβος για ορισμένα είδη κίνησης εξαιτίας φτωχού στασικού ελέγχου και μπορεί να συσχετίζεται ή να μη συσχετίζεται με την αισθητηριακή αμυντικότητα. Η στασική ανασφάλεια προκαλεί φόβο όταν προσπαθεί να κινηθεί κανείς πάνω σε ασταθείς και/ή διάφορες επιφάνειες , ή χαρακτηρίζεται από αντίσταση σε αλλαγές της ισορροπίας.

Τι είναι η Ιδιοδεκτική Αμυντικότητα;
Η Ιδιοδεκτική Αμυντικότητα είναι μία αντίσταση στην αισθητηριακή εισροή στις αρθρώσεις μέσω συμπίεσης ή έλξης. Μερικά παιδιά αποφεύγουν να φορτίζουν βάρος στις αρθρώσεις τους όπως όταν στέκονται, να σπρώχνουν αντικείμενα ή να πηδούν. Μερικά παραπονιούνται όταν σηκώνουν βάρη.

Τι είναι η Ακουστική Αμυντικότητα;
Η Ακουστική Αμυντικότητα είναι μία υπερβολική αντίδραση σε ορισμένους ήχους. Οι ήχοι από ηλεκτρικές σκούπες, συναγερμούς, ή άλλους θορύβους είναι παραδείγματα συνηθισμένων αισθητηριακών ερεθισμάτων που όμως μπορούν να προκαλέσουν αναστάτωση και αμυντικότητα.

Τι είναι η Οπτική Αμυντικότητα;
Η Οπτική Αμυντικότητα είναι μία υπερβολική αντίδραση στο φως ή σε συγκεκριμένα οπτικά ερεθίσματα και μπορεί να περιλαμβάνει οπτική διάσπαση και/ή αποφυγή βλεμματικής επαφής.

Τι είναι η Οσφρητική Αποστροφή;
Η Οσφρητική Αποστροφή είναι ένας συναγερμός ή μία αμυντική αντίδραση σε ακίνδυνες περιβαλλοντολογικές οσμές. Οι αντιδράσεις είναι πολύ ατομικές. Στις βαριές περιπτώσεις η οσμή χρησιμοποιείται σαν υποκατάστατο για άλλες αισθήσεις που είναι υπεύθυνες για την αισθητηριακή υπερχείλιση ή την προστατευτική αναστολή.

Με ποιες συμπεριφορές αντισταθμίζεται η Αισθητηριακή Αμυντικότητα;
Τα πιο συνήθη πρότυπα περιλαμβάνουν: Αποφυγή αισθητηριακών ερεθισμάτων, καταστάσεων, περιβαλλόντων, ή κοινωνικών επαφών. Ψυχαναγκαστική συμπεριφορά όπως οι άκαμπτες ρουτίνες, η παραγωγή ισχυρών ήχων για την κάλυψη ακουστικών ερεθισμάτων. Γνωστικές στρατηγικές όπως το να μιλάει στον εαυτό του, και η αντοχή σε ενοχλητικά ερεθίσματα για μικρό χρονικό διάστημα. Αισθητηριακή αναζήτηση που μπορεί να περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενες κινήσεις και δραστηριότητες, σφοδρή επιθυμία για βαθιά πίεση, έντονη μυϊκή δράση, μασούλισμα, απομύζηση και δάγκωμα αντικειμένων, σφίξιμο της κάτω σιαγόνας, και μερικές φορές συμπεριφορά αυτο-τραυματισμού και αυτο-κακοποίησης. Η αισθητηριακή αναζήτηση μπορεί να εκφράζεται σαν μία πιο λειτουργική αντίδραση όπως σαν επιθυμία για έντονη σωματική δραστηριότητα. Σε πολλές περιπτώσεις αυτές οι συμπεριφορές αποτελούν την προσπάθεια του ατόμου να ρυθμίσει ή να ελαττώσει την αρνητική επίδραση άλλης 
αισθητηριακής εισροής.

© 2001-2008, Patricia & Julia Wilbarger,, © 2008 Ελίζα Μάγκλαρη/Παιδιατρικό Ινστιτούτο ΕΠΕ

 

Δευτέρα, 31 Δεκεμβρίου 2012 13:19

Το πρωτόκολλο Wilbarger

Written by

Η Pat και Julia Willbarger έδωσαν το 3ήμερο 29,30 και 31 Μαΐου του 2008 ένα καταπληκτικό σεμινάριο στην Αθήνα, το οποίο διοργάνωσε η Ελίζα Μάγκλαρη, Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια. Η Ελίζα λοιπόν έφερε αυτά τα "ιερά τέρατα" στο χώρο της Εργοθεραπείας και μας δίδαξαν με πάθος και αγάπη όσα έχουν ανακαλύψει μέσα από την εφαρμογή του πρωτόκολλου Wilbarger σε περισσότερα από 20.000 παιδιά από το 1960 ως και σήμερα. Η εφαρμογή του πρωτόκολλου Wilbarger σε συνδυασμό με την εφαρμογή Αισθητηριακής Δίαιτας μπορεί να έχει πολλά θετικά αποτελέσματα.

Το πιο σημαντικό για μένα είναι ότι επιτέλους ένα πρόγραμμα θεραπευτικό καθιστά πρωταγωνιστή το γονιό, και όχι το θεραπευτή. Ο θεραπευτής μαθαίνει στο γονιό πώς να εφαρμόζει την Τεχνική Βαθειάς πίεσης με τις συγκεκριμένες βούρτσες. Ο θεραπευτής επίσης δείχνει στο γονιό πώς να κάνει την Στοματική Απευαισθητοποίηση στο παιδί του, αν χρειάζεται. Σχεδιάζει μαζί με το γονιό το πρόγραμμα κάθε μέρας από το πρωί ως το βράδυ. Βρίσκουν τις ώρες που θα μπορεί να εφαρμόζονται και τα δύο πρωτόκολλα και κάποιες άλλες δραστηριότητες όπως κούνιες, τσουλήθρες, σκαρφάλωμα, πάλη κλπ. Χρειάζονται περίπου 4 εβδομάδες εφαρμογής. Ίσως χρειαστούν 3 εβδομάδες. Ή και μετά τις 4 ίσως να χρειαστούν άλλες 2-3 εβδομάδες. Όμως υπάρχουν αλλαγές και αποτελέσματα άμεσα και όπως καταλαβαίνετε το κόστος μιας τέτοιας θεραπείας μειώνεται δραματικά. Ο γονιός γίνεται ο θεραπευτής.

Το σημαντικό είναι ότι ουσιαστικά πρόκειται για μια θεραπεία του Νευρικού μας Συστήματος. Αυτό είναι αρκετά εναλλακτικό σε σχέση με ό,τι κυκλοφορεί. Επίσης εφαρμόζεται σε όλες τις ηλικίες και σε όλες τις πιθανές διαγνώσεις, όταν το παιδί ή ο έφηβος ή ο ενήλικας έχει Αισθητηριακή Αμυντικότητα.

Το πρωτόκολλο Wilbarger μπορεί να βοηθήσει να αρθούν όλες οι δυσκολίες οι αισθητηριακές που αντιμετωπίζουν παιδιά με Αυτισμό, Asperger, ΔΕΠΥ, Ελλειμματική προσοχή και Υπερκινητικότητα, Δυσλεξία, Εγκεφαλική Παράλυση, πρόωρα νεογνά κλπ.


© 2001-2008, Patricia & Julia Wilbarger,, © 2008 Ελίζα Μάγκλαρη/Παιδιατρικό Ινστιτούτο ΕΠΕ

Δευτέρα, 31 Δεκεμβρίου 2012 00:00

Κάντε το τεστ!

Written by

 

Πώς θα μάθετε αν το παιδί σας έχει διαταραχή αισθητηριακής ολοκλήρωσης;

Απαντήστε με ΝΑΙ ή ΟΧΙ στο ερωτηματολόγιο που έχει δημοσιευθεί εδώ, μεταφρασμένο στα Ελληνικά. Αν έχετε περισσότερα ΝΑΙ από ΟΧΙ θα ήταν καλό να συμβουλευτείτε έναν εργοθεραπευτή για περαιτέρω αξιολόγηση.

Οι απαντήσεις σας θα είναι ακριβέστερες εάν διαβάζετε αρχικά όλες τις ενότητες κάτω από την ερώτηση, μαρκάροντας εκείνες που περιγράφουν το παιδί σας καλύτερα. Κατόπιν, κυκλώστε "ΝΑΙ" εάν έχετε τσεκάρει μια ή περισσότερες ή κυκλώστε το " ΟΧΙ" εάν δεν τσεκάρατε κανένα.

1. Είναι το παιδί σας ιδιαίτερα ευαίσθητο στην αφή;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

* Δεν έβρισκε πάντα την αφή να είναι ηρεμιστική ή ευχάριστη ως νήπιο
* Ενοχλείται περισσότερο από άλλα παιδιά στην ίδια ηλικία σε ένα λούσιμο ή πλύσιμο προσώπου
* Αντιδρά αρνητικά στο κούρεμα μαλλιών ή κόψιμο νυχιών
* Είναι πολύ ευερέθιστο στις διάφορες υφές υφασμάτων
* Είναι πολύ ιδιότροπος με τα ρούχα, π.χ. απεχθάνεται τα κολάρα ή τη λαιμόκοψη, ενοχλείται από τις ετικέτες, συχνά παραπονιέται για τις κάλτσες, τα παλτά ή τα καπέλα, προτιμά μόνο το χαλαρό ιματισμό
* Δεν είναι άνετος με τα μακριά μανίκια ή τα εσώρουχα προτιμά όσο το δυνατόν λιγότερα ρούχα
* Προτιμά τα μακριά μανίκια και τα εσώρουχα, ακόμη και στο θερμό καιρό
* Αποφεύγει τις δραστηριότητες με υλικά που κολλάνε όπως playdoh, πηλό, λάσπη, δαχτυλομπογιές και ζυμάρια μαγειρικής.
* Έχει υπερβολική αντίδραση στον πόνο
* Έχει ελάχιστη αντίδραση στον πόνο
* Τείνει να αποσύρεται από μια ομάδα, ή να χτυπήσει ή να σπρώξει άλλους σε μια ομάδα, είναι οξύθυμος αν το ζορίσουν

2.Το παιδί σας απολαμβάνει ιδιαίτερα τις γρήγορες ή δραστηριότητες περιστροφής στην παιδική
χαρά ή στο σπίτι, ίσως με ελάχιστο ή κανέναν ίλιγγο;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

* Επιθυμεί να κάνει κούνια πολύ ψηλά και γρήγορα ή για πολύ ώρα
* Συχνά ανεβαίνει στον μύλο της παιδικής χαράς
* Συμπαθεί ιδιαίτερα την εμπειρία κίνησης στο σπίτι όπως η αναπήδηση στα έπιπλα, η χρησιμοποίηση μιας κουνιστής πολυθρόνας, ή τον στροβιλισμό σε μια καρέκλα που περιστρέφεται
* Απολαμβάνει να είναι σε μια ανάποδη θέση (πόδια επάνω, κεφάλι κάτω)
* Συμπαθεί τα παιχνίδια όπου η όραση αποφράσσεται, όπως η τοποθέτηση μιας μπανάνας μπροστά στα μάτια, μια τσάντα στο κεφάλι, ή απλά το να έχει τα μάτια κλειστά για πλάκα
* Απολαμβάνει πιό πολύ τους γρήγορους και περιστροφικούς μύλους των παιδικών χαρών

3. Το παιδί σας παρουσιάζει ιδιαίτερη προσοχή στην προσέγγιση των δραστηριοτήτων που
περιλαμβάνουν τη γρήγορη μετακίνηση ή τη μετακίνηση του σώματος μέσα στο χώρο;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

* Τείνει να αποφύγει κούνιες ή τσουλήθρες ή τις χρησιμοποιεί με δισταγμό
* Δεν επιθυμεί την τραμπάλα ή και δεν κατεβαίνει με κυλιόμενη σκάλα
* Είναι προσεκτικό με τα ύψη και το σκαρφάλωμα
* Απολαμβάνει τη μετακίνηση που το ίδιο αρχίζει αλλά δεν επιθυμεί να κινηθεί από άλλους, ιδιαίτερα εάν η μετακίνηση είναι απροσδόκητη
* Αντιπαθεί τις νέες δραστηριότητες μετακίνησης ή έχει δυσκολία στο να τις μάθει
* Δυσκολεύεται στο να ανέβει ή να κατέβει σκαλοπάτια ή λόφους
* Τείνει να το πιάνει ναυτία από την κίνηση σε ένα αυτοκίνητο, ένα αεροπλάνο ή έναν ανελκυστήρα

4. Το παιδί σας έχει ασυνήθιστες ευαισθησίες σε μυρωδιές;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

* Έχει δυσκολία στο να προσδιορίζει τα πράγματα από τη μυρωδιά τους
* Τείνει να παραπονιέται ότι οι αρκετά κανονικές μυρωδιές είναι δυσάρεστες
* Τείνει να αγνοεί τις δυσάρεστες μυρωδιές όταν είναι παρούσες

5. Είναι το παιδί σας ιδιαίτερα ευαίσθητο στο θόρυβο, π.χ., τοποθετεί τα χέρια στα αυτιά όταν δεν
ενοχλούνται άλλοι από τους ήχους;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

6. Είχατε ποτέ ανησυχίες σχετικά με την ακοή του παιδιού σας;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

7. Είχατε ποτέ ανησυχίες σχετικά με τις δεξιότητες ομιλίας ή/και γλώσσας του παιδιού σας;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

8. Είχατε πάντα τις ανησυχίες σχετικά με την οπτική λειτουργία του παιδιού σας ή την όραση;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

9. Το παιδί σας έχει ένα "χαλαρότερο" ή "πλαδαρό" σώμα από άλλα;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

* Τείνει να γέρνει στην καρέκλα ή να ξαπλώνει στην καρέκλα και το τραπέζι
* Δεν αισθάνεται πολύ "σταθερό" όταν ανυψώνετε το παιδί επάνω ή μετακινείτε τα χέρια/πόδια του παιδιού για να το ντύσετε
* Δυσκολεύεται με πόμολα ή λαβές που απαιτούν κάποια πίεση
* Κουράζεται εύκολα κατά τη διάρκεια των οικογενειακών εξόδων ή κατά τη διάρκεια των σωματικών δραστηριοτήτων
* Έχει έναν χαλαρό έλεγχο σε αντικείμενα όπως ένα μολύβι, ένα κουτάλι ή κάτι που μεταφέρει
* Έχει μία πολύ σφιχτή σύλληψη σε αντικείμενα (για αντιστάθμιση της χαλαρότητας)

10. Μπορεί το παιδί σας να προσανατολίσει εύκολα το σώμα του/της αποτελεσματικά για τις δραστηριότητες ντυσίματος, όπως η τοποθέτηση των χεριών στα μανίκια, των δάχτυλων στα γάντια ή των ποδιών στις κάλτσες;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

11. Θεωρείτε ότι το παιδί σας (ηλικία 4 και επάνω) δεν έχει καθιερώσει ήδη μια καθορισμένη προτίμηση χεριών κατά τη χρησιμοποίηση μιας μπογιάς, ενός μαρκαδόρου, ενός μολυβιού, κλπ;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

12. Το παιδί σας αποφεύγει τα ενεργά φυσικά παιχνίδια που περιλαμβάνουν το τρέξιμο, το πήδημα και τη χρήση μεγάλου εξοπλισμού παιχνιδιού;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

13. Το παιδί σας αναζητά αυθόρμητα τις δραστηριότητες που απαιτούν το χειρισμό των μικρών αντικειμένων;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

* Απολαμβάνει τα Duplo, Legos
* Απολαμβάνει να παίζει με τουβλάκια
* Απολαμβάνει τις τέχνες και τα προγράμματα τεχνών χρησιμοποιώντας μικρά αντικείμενα, όπως οι χάντρες, τα άχυρα, τα κουμπιά, οι αισθητές, σφαίρες βαμβακιού, κ.λπ.

14. Το παιδί σας επιλέγει αυθόρμητα να κάνει τις δραστηριότητες που περιλαμβάνουν τη χρήση "των εργαλείων" όπως οι μπογιές, τα μολύβια, οι μαρκαδόροι, το ψαλίδι, κ.λπ.;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

15. Θεωρείτε ότι το παιδί σας δεν έχει μια επαρκή έκταση προσοχής για τα πράγματα που απολαμβάνει;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

16. Θεωρείτε ότι το παιδί σας τείνει να είναι ανήσυχο όταν απαιτείται η ήρεμη συγκέντρωση;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

17. Έχει το παιδί σας δυσκολία στο να ρυθμίζει τον ύπνο του;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

* Πήρε περισσότερο από άλλα νήπια να κοιμηθεί όλη τη νύχτα
* Είχε κολικούς ως μωρό
* Ποτέ δεν πήρε έναν σύντομο υπνάκο, ή το σταμάτησε πιο σύντομα από τα περισσότερα παιδιά
* Τώρα δυσκολεύεται να αποκοιμηθεί
* Ακόμα δεν κοιμάται με συνέπεια όλη τη νύχτα

18. Έχει το παιδί σας είχε οποιαδήποτε από τα ακόλουθα;
[...] ΝΑΙ [...] ΟΧΙ

* Συχνές μολύνσεις αυτιών
* Αλλεργίες
* Σοβαρή ασθένεια ή χειρουργική επέμβαση

Μετάφραση: Λένα Κοκκίνη, Επιμέλεια: Καραμπατζιάκης Κυριάκος
Copyright © 1992 Lynn A. Balzer-Martin, PhD, OTR. All rights reserved.

Δευτέρα, 31 Δεκεμβρίου 2012 12:20

Τι είναι Αισθητηριακή Ολοκλήρωση;

Written by

"Για κάποια παιδιά με διαταραχή της αισθητηριακής ολοκλήρωσης,
κάθε χάδι μπορεί να μοιάζει με χαστούκι,
κάθε αγκαλιά να είναι ένα σκληρό βασανιστήριο,
και η ζωή σαν το τρενάκι του λούνα παρκ γεμάτη από δυσάρεστες εμπειρίες."

Στην τρυφερή ηλικία των 2, η Mikala Sobel υπέφερε από ένα ακατανίκητο άγχος. "Δε μπορούσα να την πάρω μαζί μου για ψώνια ή στον παιδότοπο" λέει η Jill, η μητέρα της. "Η Mikala μισούσε το πλήθος. Αν κάποιος έπεφτε πάνω της, γινόταν τελείως υστερική." Ακόμη και στο σπίτι το μικρό κορίτσι σιχαινόταν το παραμικρό άγγιγμα. Ορισμένα πράγματα, όπως να βουρτσίσει τα δόντια της ή να πλύνει το πρόσωπό της, την έβγαζαν εκτός ορίων, και δεν άφηνε κανέναν να την ακουμπά παρά μόνο τους γονείς της. "Μια φορά την αφήσαμε με την baby-sitter και όταν γυρίσαμε μετά από 2 ώρες ήταν σχεδόν λυπόθυμη από το κλάμα" θυμάται η μαμά. Μετά από έρευνα για την κατάσταση της μικρής άκουσε για πρώτη φορά τον όρο "διαταραχή της αισθητηριακής ολοκλήρωσης".

Τι είναι;

Η αισθητηριακή ολοκλήρωση είναι μια εγγενής νευροβιολογική διαδικασία που αφορά την ολοκλήρωση και αποκωδικοποίηση του αισθητηριακού ερεθίσματος στον εγκέφαλο. Σε αντίθεση η δυσλειτουργία της αισθητηριακής ολοκλήρωσης είναι μια διαταραχή κατά την οποία τα αισθητηριακά δεδομένα δεν οργανώνονται κατάλληλα στον εγκέφαλο και αυτό μπορεί να προκαλέσει διάφορα προβλήματα στην ανάπτυξη, στην επεξεργασία της πληροφορίας και στη συμπεριφορά του ατόμου. Η Dr. A. Jean Ayres ανέπτυξε τη γενική θεωρία της αισθητηριακής ολοκλήρωσης και της θεραπείας μέσα από μελέτες στις νευροεπιστήμες και από μελέτες της σωματικής και νευρομυικής ανάπτυξης.

Σε ποιες αισθήσεις αναφέρεται;

Η αισθητηριακή ολοκλήρωση εστιάζεται κυρίως σε τρεις βασικές αισθήσεις, την απτική, την αιθουσαία και την ιδιοδεκτική. Η διασύνδεσή τους αρχίζει να σχηματίζεται πριν τη γέννηση και συνεχίζει να αναπτύσσεται καθώς το άτομο ωριμάζει και αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του. Οι τρεις αισθήσεις δεν συνδέονται μόνο μεταξύ τους αλλά και με τις υπόλοιπες αισθήσεις στον εγκέφαλο. Αν και οι τρεις αυτές αισθήσεις είναι λιγότερο γνωστές από την όραση και την ακοή είναι πολύ σημαντικές στη ζωή μας. Βασικά μας επιτρέπουν να αντιλαμβανόμαστε, να αποτυπώνουμε και να αντιδράμε σε διαφορετικά ερεθίσματα στο περιβάλλον μας.

Τι ξέρουμε για την Αφή;

Το απτικό σύστημα περιλαμβάνει νεύρα κάτω από την επιφάνεια του δέρματος που στέλνουν πληροφορίες στον εγκέφαλο. Αυτές οι πληροφορίες αφορούν την αφή, τον πόνο, τη θερμότητα και την πίεση. Ο ρόλος τους είναι πολύ σημαντικός για την αντίληψη του περιβάλλοντος καθώς και για τις αυτόματες αντιδράσεις επιβίωσης. Όταν ένα παιδί έχει δυσλειτουργία του απτικού συστήματος μπορεί να αποφεύγει τη σωματική επαφή, να αρνείται να φάει τροφές με συγκεκριμένη «υφή» καθώς και να φορέσει ρούχα από συγκεκριμένα υφάσματα, να παραπονιέται όταν του πλένουν τα μαλλιά ή το πρόσωπο, να αποφεύγει να λερώσει τα χέρια του (πχ. με κόλλα, άμμο, λάσπη, δακτυλομπογιά) και να χρησιμοποιεί μόνο τις άκρες των δακτύλων για να χειριστεί αντικείμενα αντί για ολόκληρο το χέρι. Ένα δυσλειτουργικό απτικό σύστημα μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένη αντίληψη της επαφής ή του πόνου (υπερευαισθησία ή υπαισθησία)
και να οδηγήσει ένα παιδί στην αυτοπροκαλούμενη απομόνωση, τη γενική υπερδιέγερση, τη διάσπαση της προσοχής και την υπερκινητικότητα.

Τι είναι η Απτική Αμυντικότητα;

Η απτική αμυντικότητα είναι μια κατάσταση στην οποία το άτομο είναι υπερβολικά ευαίσθητο στο απλό άγγιγμα. Θεωρητικά, όταν το απτικό σύστημα είναι ανώριμο και λειτουργεί ακατάλληλα, αφύσικα νευρικά ερεθίσματα στέλνονται στο φλοιό του εγκεφάλου και επηρεάζουν άλλες εγκεφαλικές λειτουργίες. Αυτό με τη σειρά του έχει ως συνέπεια ο εγκέφαλος να δέχεται υπερβολικά ερεθίσματα και να έχει υπερδραστηριότητα, η οποία ούτε μπορεί να μειωθεί ούτε να οργανωθεί. Αυτού του τύπου η υπερ-ευαισθητοποίηση στον εγκέφαλο μπορεί να προκαλέσει δυσκολία σε ένα άτομο να οργανώσει τη συμπεριφορά του και να συγκεντρωθεί και τελικώς μπορεί να οδηγήσει σε αρνητική συναισθηματική αντίδραση στα αγγίγματα.

Τι είναι το Αιθουσαίο Σύστημα;

Το αιθουσαίο σύστημα αναφέρεται σε δομές στο έσω αυτί (λαβύρινθος) που ανιχνεύουν την κίνηση και αλλαγές στη θέση της κεφαλής. Για παράδειγμα, το αιθουσαίο σύστημα «λέει» αν το κεφάλι μας είναι όρθιο ή σε πλάγια θέση (ακόμη και με τα μάτια μας κλειστά). Δυσλειτουργία σε αυτό το σύστημα φαίνεται με δύο τρόπους. Κάποια παιδιά μπορεί να είναι υπερευαίσθητα στα αιθουσαία ερεθίσματα και παρουσιάζουν φοβίες σε κινητικές δραστηριότητες (πχ. κούνιες, τσουλήθρες, ράμπες, κατηφόρες ή ανηφόρες). Μπορεί επίσης να έχουν δυσκολία να σκαρφαλώσουν ή να κατέβουν σκάλες, ή να αποφεύγουν να περπατήσουν και να συρθούν σε ασταθείς ή κεκλιμένες επιφάνειες. Παρουσιάζουν δηλαδή
φόβο στο χώρο. Γενικότερα αυτά τα παιδιά φαίνονται να είναι αδέξια. Στο άλλο άκρο, το παιδί μπορεί από μόνο του να αναζητά πολύ έντονες αισθητηριακές εμπειρίες όπως να στροβιλίζεται, να πηδάει ή να γυρίζει γύρω-γύρω. Το παιδί αυτό παρουσιάζει συμπτώματα υπαισθησίας του αιθουσαίου συστήματος, γι΄ αυτό προσπαθεί διαρκώς να δίνει ερεθίσματα στο αιθουσαίο σύστημα.

Τι είναι το Ιδιοδεκτικό Σύστημα;

Το ιδιοδεκτικό σύστημα αφορά τους μύες, τις αρθρώσεις και τους τένοντες που παρέχουν στο άτομο την ασυνείδητη αντίληψη της θέσης του σώματος στο χώρο. Όταν η ιδιοδεκτικότητα λειτουργεί επαρκώς η θέση του σώματος προσαρμόζεται αυτόματα σε διαφορετικές καταστάσεις. Για παράδειγμα, το ιδιοδεκτικό σύστημα είναι υπεύθυνο να δώσει στο σώμα τα απαραίτητα σήματα για να καθίσουμε σωστά σε μια καρέκλα ή για να κατέβουμε από το πεζοδρόμιο. Επίσης μας επιτρέπει να χειριστούμε αντικείμενα χρησιμοποιώντας επιδέξιες κινήσεις των χεριών, όπως να γράψουμε με μολύβι, να πιάσουμε το κουτάλι για να φάμε σούπα ή να κουμπώσουμε το πουκάμισο. Τα άτομα με δυσλειτουργία του ιδιοδεκτικού συστήματος συνήθως έχουν αδεξιότητα, μια τάση να πέφτουν, έλλειψη της αντίληψης της θέσης του σώματος στο χώρο ή περίεργη στάση του σώματος. Επίσης, έρπουν ελάχιστα όταν είναι μικρά, έχουν δυσκολία να χειριστούν μικρά αντικείμενα (κουμπιά, μικρά παιχνίδια), τρώνε απρόσεχτα και αποφεύγουν νέες κινητικές δραστηριότητες.

Τι είναι η πράξη ή κινητικός σχεδιασμός;

Πρόκειται για την ικανότητα να σχεδιάζουμε και να εκτελούμε διαφορετικές κινήσεις. Αυτό το σύστημα για να λειτουργήσει σωστά χρειάζεται να δέχεται ακριβείς πληροφορίες από τις αισθήσεις και στη συνέχεια να οργανώνει και να αποκωδικοποιεί αυτές τις πληροφορίες επαρκώς και αποτελεσματικά. Γενικά, δυσλειτουργία στα συστήματα που αναλύσαμε παρουσιάζεται με διάφορες μορφές. Το παιδί μπορεί να αντιδρά υπερβολικά ή ελάχιστα στις αισθητηριακές πληροφορίες. Το επίπεδο δραστηριότητάς του πιθανόν να είναι ασυνήθιστα υψηλό ή χαμηλό, το παιδί δηλαδή μπορεί να είναι σε διαρκή κίνηση ή να κουράζεται πολύ εύκολα. Επίσης σε κάποια παιδιά μπορεί να υπάρχει εναλλαγή ανάμεσα σε αυτές τις δυο ακραίες καταστάσεις. Πολύ συχνά παρουσιάζονται προβλήματα στον συντονισμό της κίνησης, τόσο στις αδρές όσο και στις λεπτές κινήσεις. Μια τέτοια δυσλειτουργία μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα γλωσσικές ελλείψεις και μειωμένη μαθησιακή επίδοση. Στη συμπεριφορά, το παιδί γίνεται παρορμητικό, διασπάται εύκολα η προσοχή του και παρουσιάζει γενική έλλειψη σχεδιασμού. Κάποια παιδιά επίσης μπορεί να έχουν δυσκολία να προσαρμοστούν σε νέες καταστάσεις και να αντιδρούν με θυμό, επιθετικότητα ή απόσυρση. Οι έρευνες δείχνουν ότι προβλήματα αισθητηριακής ολοκλήρωσης παρουσιάζουν άτομα που ανήκουν σε διάφορες ηλικιακές ομάδες καθώς και σε ποικίλα μορφωτικά επίπεδα ή κοινωνικοοικονομικά στρώματα.

Σε ποιες ομάδες απευθύνεται;

Ομάδες που παρουσιάζουν συνήθως διαταραχή της αισθητηριακής ολοκλήρωσης είναι:

  • Βρέφη που έχουν γεννηθεί πρόωρα: Όλο και περισσότερα πρόωρα βρέφη επιβιώνουν σήμερα. Τα παιδιά αυτά έρχονται στον κόσμο έχοντας ένα υπερευαίσθητο νευρικό σύστημα και πολλαπλά παθολογικά προβλήματα. Οι γονείς πρέπει να μάθουν με ποιον τρόπο θα δώσουν στο παιδί τους τις απαραίτητες αισθητηριακές εμπειρίες, με σκοπό την βέλτιστη ανάπτυξή του.
  • Παιδιά με αυτισμό και άλλες αναπτυξιακές διαταραχές: Οι σοβαρές δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία είναι ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της διαταραχής. Τα παιδιά με αυτισμό αναζητούν ασυνήθιστες ποσότητες συγκεκριμένων ερεθισμάτων και είναι υπερβολικά ευαίσθητα σε άλλα ερεθίσματα. Η βελτίωση της αισθητηριακής επεξεργασίας οδηγεί τα παιδιά αυτά σε πιο αποτελεσματική κοινωνική συναλλαγή.
  • Παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες: Πολλές έρευνες δείχνουν ότι η πλειοψηφία των παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες παρόλο που έχουν φυσιολογική νοημοσύνη, είναι πιθανόν να έχουν προβλήματα στην αισθητηριακή ολοκλήρωση. Η πρώιμη παρέμβαση μπορεί να βελτιώσει αυτή τη λειτουργία, μειώνοντας την πιθανότητα σχολικής αποτυχίας.
  • Ατομα με εγκεφαλική βλάβη: Τραύμα στον εγκέφαλο μετά από ατύχημα μπορεί να έχει αντίκτυπο στην αισθητηριακή λειτουργία. Τα άτομα αυτά χρειάζονται θεραπεία που θα τους οδηγήσει στην καλύτερη επανάκτηση των χαμένων αισθήσεων.


Η Αξιολόγηση και Παρέμβαση από Εργοθεραπευτή

Αξιολόγηση και θεραπεία των βασικών αισθητηριακών συστημάτων γίνεται από τον εργοθεραπευτή. Οι βασικοί θεραπευτικοί στόχοι είναι:

  1. Να δώσουμε στο παιδί αισθητηριακές πληροφορίες που βοηθούν στην οργάνωση του κεντρικού νευρικού συστήματος
  2. Να βοηθήσουμε το παιδί στο συντονισμό και έλεγχο της αισθητηριακής πληροφορίας και
  3. Να βοηθήσουμε το παιδί να αναπτύξει μια πιο οργανωμένη αντίδραση στο αισθητηριακό ερέθισμα.


Για παράδειγμα, ένας θεραπευτής μπορεί να τυλίξει ένα παιδί σαν την Mikala, που δε μπορεί να διακρίνει ένα απειλητικό από ένα φιλικό άγγιγμα, σε ένα αφρώδες χαλάκι σαν να είναι σάντουιτς. Ή να τρίψει τα χέρια του παιδιού με διάφορα υλικά όπως μεταξένια μαντίλια, βαμβακερό ύφασμα, σφουγγάρια ή σύρμα. Τα παιδιά μέσα στις ασφαλείς και ευχάριστες συνθήκες της αίθουσας θεραπείας είναι πιο πρόθυμα να δοκιμάσουν δραστηριότητες που κανονικά θα φοβόντουσαν, και στην πραγματικότητα τις βρίσκουν διασκεδαστικές. Με κατάλληλο ρυθμό και με πολλή ενίσχυση ο θεραπευτής καθοδηγεί κάθε παιδί σε ένα πρόγραμμα που είναι σχεδιασμένο με βάση τις ιδιαίτερες ανάγκες του.


Στη συγκεκριμένη θεραπεία της Mikala ο θεραπευτής γύριζε το σώμα της σε ένα δοχείο με ξερά φασόλια και την άφηνε να πηδά σε μεγάλα αφρώδη τούβλα, με σκοπό να προσαρμοστεί το σώμα και ο εγκέφαλος σε μια ποικιλία ερεθισμάτων. Μετά από μόλις οχτώ εβδομάδες, το κλάμα και τα ξεσπάσματα της Mikala σταμάτησαν και ήταν πλέον ένα πολύ πιο ήρεμο και χαρούμενο παιδί. "Το πρώτο πράγμα που θέλει να κάνει τώρα είναι να αγκαλιάζει και να φιλάει όλο τον κόσμο" λέει η μητέρα της.Τώρα, αφιερώνουν 15 λεπτά με δραστηριότητες αισθητηριακές στο σπίτι, και ύστερα η μητέρα της μπορεί να την κάνει μπάνιο, να τη λούσει, να της βουρτσίσει τα δόντια, ακόμη και να της κόψει τα νύχια - δραστηριότητες που παλαιότερα θα ήταν η έναρξη για μια θύελλα από δάκρυα και κραυγές. "Ολόκληρο το πρόσωπο της Mikala φαίνεται πιο ήρεμο μετά από μια θεραπευτική συνεδρία" λέει η μητέρα της. "Είναι σαν να είναι υπερ-φορτωμένη και υπερ-ερεθισμένη και όλη αυτή η πίεση να αδειάζει από μέσα της, αφήνοντας τον αληθινό εαυτό της να λάμπει."

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Miller-Kuhaneck, Η.,(2006), Home Activities for Children with Sensory Integration Problems, www.SPDnetwork.org
www.sensoryint.com
Hatch-Rasmussen, C, (1995). Sensory Integration,www.autism.org
Mlyniec, Vicky, (2004). The little girl who hated hugs. www.parents.com